Böyle Psikoterapist Görmediniz: “Eliza”

Eliza'nın diğer psikoterapist meslektaşlarından farkı insan olmaması.

Eliza Kimdir?

Eliza, insan ve makine arasındaki iletişimin yüzeyselliğini vurgulamak için MIT profesörü Joseph Weizenbaum tarafından yaratılmış bir bilgisayar programıdır. Ancak bilgisayar programı olmasına rağmen bazı insanlar, Weizenbaum’un sekreteri dahil, programın insan gibi olduğunu düşündüler. Weizenbaum’un programı insan-makine arasındaki iletişimin yüzeyselliğini vurgulamak için oluştursa da, kimileri programın psikolojik sorunlarla uğraşan hastaların tedavisi için doktorlara yardımcı olabileceğini öne sürdü.

Eliza ile İnsan Arasında Gerçekleşen Konuşma:

Türkçe Çevirisi:
Eliza’ya hoş geldiniz.
Eliza, Rogerian taklitçisi bir psikoterapisttir. (Rogerian, kişi merkezli, danışan odaklı terapi methodu)
Orijinal program 1966 yılında Joseph Weizenbaum tarafından tanımlandı.
Bu özellik Norbert Landsteiner tarafından 2005 yılında geliştirildi.
Eliza: Seni rahatsız eden bir şey mi var?
Sen: Erkeklerin hepsi aynı.
Eliza: Aralarındaki bağlantının ne olduğunu düşünüyorsun?
Sen: Her zaman bizi bir şeyler hakkında kızdırıyorlar.
Eliza: Spesifik bir örnek verebilir misin?
Sen: Peki, erkek arkadaşım buraya gelme sebebim.
Eliza: Erkek arkadaşının seni buraya getirme sebebi olması senin için önemli bir şey mi?
Sen: Çoğu zaman depresif olduğumu söylüyor.
Eliza: Depresif olduğunu duyduğuma üzüldüm.
Sen: Bu doğru. Mutsuzum.
Eliza: Seni mutsuz eden şeyin ne olduğunu açıklayabilir misin?
.
.
Konuşma böyle gidiyor ve Eliza’nın yaptığı şey değişmiyor: Karşısındakini dinlemek, sorunu anlamaya çalışmak, duyduğu cümlelere göre tekrar sorular sormak…

Eliza’nın Yöntemi Dikkatinizi Çekti Mi?

Eliza sürekli aynı yöntemi uyguluyor çünkü yaratılırken bu yolu izlemesi için Carl Rogers isimli doktorun terapi yöntemlerinden yararlanıldı. Eğer sizi anlamazsa cevap vermiyor, anlayana kadar sorular soruyor. Yani konuşmada pasif bir rol oynuyor.

Dikkatinizi Çekmediyse Daha Detaylı Olan Bu Videoyu İzleyebilirsiniz:

Eliza Neden Popüler Oldu?

Doğal olarak 1960lı yıllarda böyle bir gelişmenin büyük yenilik sayılması çok normal. Ayrıca insanlar doğası gereği kendilerinden bahsederken dinleyen olunca mutlu oluyorlar. Eliza da tam olarak insanlara istediği şeyi veriyor yani onları dinliyordu.

Özet

Kısacası Eliza insanların sorunlarını anlamaya çalışan ve belirli rotayı izleyerek cevaplar oluşturan, psikoterapist işlevi gören bir bilgisayar programıdır. Günümüzdeki sohbet botlarının (chatbot) atası olarak kabul görüyor. Dolayısıyla alanında öncü bir çalışma olduğunu söyleyebiliriz. Okuduğunuz için teşekkür eder, sağlıklı günler dilerim!